Dlaczego stres wpływa na zdrowie jelit?

Jelita i mózg mają ze sobą silny związek. Mówi się nawet, że jelita to "drugi mózg" ze względu na dużą liczbę neuronów i neuroprzekaźników, które zawierają. Stres jest reakcją organizmu na sytuacje postrzegane jako zagrażające. Za taki odzew odpowiada szereg toczących się zmian hormonalnych i chemicznych. Gdy ma on charakter przewlekły, czyli utrzymuje się przez długi czas lub gdy odczuwasz niepokój, mózg wysyła sygnały do ​​jelit. Reakcje te mogą mieć szkodliwy wpływ na różne funkcje organizmu, w tym na trawienie.

Jak stres wpływa na jelita?

Długotrwałe odczuwanie stresu może prowadzić do szeregu zmian w układzie trawiennym, takich jak:

• zaburzenia wchłaniania składników odżywczych - jelita mogą nie funkcjonować optymalnie, co często skutkuje niewystarczającym wchłanianiem niezbędnych składników odżywczych;
• zmniejszone natlenienie i przepływ krwi - ograniczony przepływ krwi może zaburzyć natlenienie tkanek jelit i źle wpływać na lokalny metabolizm;
• zwiększenie kwasowości żołądka - pod wpływem stresu następuje uwalnianie hormonów, takich jak kortyzol i adrenalina, co może zwiększyć produkcję kwasu żołądkowego i dawać objawy takie jak refluks żołądkowy, zgaga i nudności;
• zmniejszona produkcja enzymów - stres może skutkować znacznym obniżeniem produkcji enzymów, co zaburza prawidłowe trawienie pokarmu;
• stany zapalne - reakcje lękowe mogą powodować zmiany w motoryce jelit i funkcjonowaniu bariery jelitowej, co sprzyja zaburzeniom mikrobiomu jelitowego i zapaleniom przewodu pokarmowego.

Czy długotrwały stres może być przyczyną bólów brzucha?

Czynniki psychologiczne mają duży udział w zaburzeniach pracy układu pokarmowego. Nieumiejętne radzenie sobie z przeżywaniem negatywnych emocji, bólem, chorobą oraz funkcjonowaniem w sytuacjach stresowych może prowadzić do wystąpienia objawów fizjologicznych typowych dla przewodu pokarmowego. Należą do nich:

• bóle brzucha;
• odbijania;
• nudności lub wymioty;
• wzdęcia;
• zaparcia lub biegunki;
• uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej.

Dolegliwości te często mają uporczywy charakter i nawracają pod wpływem stresogennego bodźca. Nie wynikają bezpośrednio ze zmian w obrębie żołądka lub jelit, ale mogą mieć związek z IBS.

Co mają wspólnego stres i bóle brzucha z IBS?

Zespół jelita drażliwego (IBS) to schorzenie czynnościowe układu pokarmowego. Charakteryzuje się połączeniem bólu brzucha, wzdęć i zmian w rytmie wypróżnień, które mogą występować naprzemiennie: od zaparć do biegunki. Zastanawiasz się, czy objawy tej choroby mogą wynikać ze stresu? Okazuje się, że tak.

U wielu osób z IBS przewód pokarmowy jest szczególnie wrażliwy na denerwujące bodźce. Niektórzy w wyniku stresu mogą odczuwać dyskomfort spowodowany wzdęciami lub skurczami jelit. Co więcej, związek ten jest dwukierunkowy. Stres i lęk mogą zaostrzać przejawy zespołu jelita drażliwego, a przewlekłe objawy IBS mogą zwiększać skłonność do stanów lękowych, a nawet epizodów depresyjnych.

Jak sobie pomóc, gdy stres powoduje wzdęcia i bóle brzucha?

Przede wszystkim musisz ustalić, co najbardziej wyzwala u Ciebie stres i postaraj się zmienić to, co możesz w swojej codziennej rutynie. Jeśli nie możesz całkowicie oddalić się od czynników stresogennych, zdecyduj się na wprowadzenie nowych nawyków, które pomogą Ci lepiej radzić sobie ze stresem. Mogą to być ćwiczenia oddychania przeponowego, praktyka jogi i medytacji, lekka aktywność fizyczna np. pilates lub nordic walking, ale też dbanie o zdrowy sen.

Walkę ze wzdęciami i bólami brzucha przy IBS mogą wspierać tabletki na jelita. Zwróć uwagę na to, by zawarte w nich składniki absorbowały gazy jelitowe i tworzyły na błonie śluzowej jelit ochronny film zapobiegający wchłanianiu niebezpiecznych substancji. Korzystnie na zdrowie jelit, a tym samym na samopoczucie psychiczne może wpływać zdrowa, zrównoważona dieta. Unikaj używek, produktów zawierających sorbitol i fruktozę (np. słodycze, napoje gazowane) oraz wzdymających, takich jak cebula, czosnek, rośliny strączkowe i kapusta. Ogranicz też spożywanie tłustych mięs i wędlin, kawy i mocnej herbaty.

Pamiętaj, że stres i zdrowie układu trawiennego są ze sobą ściśle powiązane. To sygnał ostrzegawczy, który warto umieć rozpoznawać, aby sobie pomóc, zwłaszcza z uciążliwymi objawami zespołu jelita drażliwego.

Bibliografia

1. Denys K. i in. (2015). Kiedy podejrzewać podłoże psychiczne w zaburzeniach układu pokarmowego? Medycyna po Dyplomie. Zeszyt edukacyjny, s. 72-80.

2. Mokrowiecka A. (2014). Wpływ zaburzeń psychicznych na przebieg zespołu jelita nadwrażliwego (IBS). Medycyna praktyczna dla pacjentów.

3. Wasiluk D., Ostrowska L. Leczenie dietetyczne pacjentów z zespołem jelita nadwrażliwego. Borgis - Nowa Medycyna 3/2010, s. 89-95.